SSC HSC Board Exam 2026: दहावी-बारावी विद्यार्थ्यांसाठी ‘APAAR ID’ अनिवार्य; तात्काळ तपासा नोंदणी
फेब्रुवारी-मार्च २०२६ मध्ये होणाऱ्या दहावी (SSC) आणि बारावी (HSC) बोर्ड परीक्षा आता अगदी जवळ आल्या आहेत. विद्यार्थी अभ्यासात गुंतले आहेत, तर पालकही विविध तयारीत व्यस्त आहेत. मात्र या धावपळीत एक महत्त्वाची बाब दुर्लक्षित राहिली, तर विद्यार्थ्यांना पुढे अडचणींचा सामना करावा लागू शकतो.
राज्य आणि केंद्र सरकारच्या डिजिटल शिक्षण धोरणानुसार आता SSC आणि HSC च्या प्रत्येक विद्यार्थ्यांसाठी ‘APAAR ID’ (अपार आयडी) अनिवार्य करण्यात आला आहे. हा निर्णय केवळ औपचारिकता नसून विद्यार्थ्यांच्या शैक्षणिक प्रवासासाठी महत्त्वाचा टप्पा मानला जात आहे.
‘APAAR ID’ म्हणजे नेमकं काय?
‘APAAR ID’ ला “One Nation, One Student ID” असे संबोधले जाते. जसा प्रत्येक नागरिकासाठी आधार कार्ड ओळखपत्र आहे, तसाच हा आयडी विद्यार्थ्यांच्या शैक्षणिक ओळखीचा डिजिटल पुरावा असेल.
या आयडीद्वारे विद्यार्थ्याचे इयत्ता पहिलीपासून ते उच्च शिक्षणापर्यंतचे सर्व शैक्षणिक रेकॉर्ड — गुणपत्रिका, प्रमाणपत्रे, शैक्षणिक प्रगती — डिजिटल स्वरूपात सुरक्षित ठेवले जातील. एकदा आयडी तयार झाल्यानंतर सर्व माहिती डिजिटल लॉकरमध्ये कायमस्वरूपी जतन राहील.
ग्रामीण भागात कागदपत्रे हरवण्याची समस्या वारंवार उद्भवते. स्थलांतर, नैसर्गिक आपत्ती किंवा इतर कारणांमुळे प्रमाणपत्रे गहाळ होण्याची शक्यता असते. APAAR ID मुळे या समस्येवर कायमस्वरूपी तोडगा मिळणार आहे.
2026 बोर्ड परीक्षेसाठी हा आयडी का महत्त्वाचा?
बोर्डाकडून मिळालेल्या संकेतांनुसार, भविष्यात डिजिटल गुणपत्रिका आणि इतर शैक्षणिक कागदपत्रे थेट ‘DigiLocker’ मध्ये उपलब्ध होतील. त्यासाठी APAAR ID लिंक असणे आवश्यक असेल.
तसेच:
- कॉलेज प्रवेश प्रक्रियेत डिजिटल पडताळणी सोपी होईल
- शिष्यवृत्ती (Scholarship) अर्ज प्रक्रियेत पारदर्शकता येईल
- सरकारी सवलती आणि योजनांचा लाभ थेट विद्यार्थ्यांना मिळेल
- मध्यस्थांची गरज कमी होईल
जर विद्यार्थ्यांकडे APAAR ID नसेल, तर निकालानंतर डिजिटल मार्कशीट मिळवताना अडचणी निर्माण होऊ शकतात.
पालक आणि विद्यार्थ्यांनी काय करावे?
APAAR ID नोंदणी प्रक्रिया जटिल नाही. बहुतांश शाळा आणि महाविद्यालयांच्या माध्यमातून ही नोंदणी केली जात आहे.
पालकांनी खालील गोष्टी तपासाव्यात:
- आपल्या पाल्याच्या शाळेशी संपर्क साधावा
- APAAR ID नोंदणी पूर्ण झाली आहे का याची खात्री करावी
- आवश्यक असल्यास आवश्यक कागदपत्रे वेळेत सादर करावीत
ही एक छोटी प्रक्रिया असली तरी विद्यार्थ्यांच्या शैक्षणिक भविष्याला सुरक्षित आणि सुलभ बनवणारी आहे.